Qeveria shqiptare ka paraqitur një projektligj që ndryshon mënyrën e trajtimit të parapagimeve të tatim-fitimit, duke i konsideruar ato si detyrime tatimore të plota. Ky ndryshim i jep të drejtë administratës tatimore të zbatojë procedurat e mbledhjes me forcë ndaj çdo tatimpaguesi që nuk përmbush këstetin brenda afateve ligjore. Propozimi është pjesë e një pakete më të gjerë reformash fiskale që synojnë forcimin e disiplinës tatimore dhe rritjen e efektivitetit të administrimit.
Pse u nxi ky ndryshim: të ardhurat nga tatim-fitimi në rënie
Shtysa kryesore pas këtij propozimi lidhet me rënien e ndjeshme të të ardhurave nga tatim-fitimi gjatë vitit 2026. Për tetë mujorin e parë të vitit, arkëtimet nga kjo taksë arritën në 38,6 miliardë lekë, duke shënuar ulje prej 5% në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit paraardhës. Kjo rënie bie në sy veçanërisht kur vendoset krahas TVSH-së, e cila ka shënuar rritje dhe tregon se xhiroja e bizneseve është shtuar. Ministria e Financave pranon në relacionin shpjegues se situata kërkon forcim të mekanizmave që sigurojnë pagesën në kohë të këtyre detyrimeve.
Sipas relacionit qeveritar, një ndër shkaqet kryesore të kësaj rënieje është ulja drastike e masës administrative për mospagim — nga 10% në 0,06% të shumës së detyrimit për çdo ditë vonesë, ndryshim ky i bërë në vitin 2023. Kjo ulje ka dobësuar ndjeshëm nxitjen për tatimpaguesit që të respektojnë afatet e parapagimeve.
Çfarë parashikon konkretisht projektligji
Projektligji nuk propozon rritjen e masës administrative ekzistuese, por ndërhyn në mënyrën e klasifikimit ligjor të parapagimeve. Duke i trajtuar ato si detyrime tatimore të papaguara në afat, pas skadimit të çdo kësti, administrata tatimore fiton të drejtën të nisë procedura shtrënguese menjëherë — pa pritur deklarimin përfundimtar të vitit, i cili bëhet deri më 31 mars të vitit pasardhës. Sipas qeverisë, kjo qasje shpërndan barrën e pagesës gjatë vitit dhe shmang akumulimin e detyrimeve të mëdha në një moment të vetëm.
Paketa fiskale parashikon gjithashtu ndryshime në dy fusha të tjera. E para ka të bëjë me kontrollin tatimor gjatë procesit të çregjistrimit të subjekteve — administrata tatimore do të ketë mundësi të kryejë verifikim të gjendjes tatimore brenda 30 ditëve pune, pa qenë e detyruar të respektojë afatin e njoftimit paraprak të parashikuar nga neni 81 i ligjit aktual. E dyta prek forcimin e rregullave për pagesat me para në dorë: titulli i nenit 120 ndryshon nga "Pagesat ose arkëtimet me para në dorë mbi 150 000 lekë" në "Pagesat ose arkëtimet me para në dorë mbi kufijtë e lejuar", duke e harmonizuar tekstin ligjor me kufizimet e vendosura nga paketa fiskale e vitit 2026 — kufizime që prekin si transaksionet ndërmjet bizneseve, ashtu edhe ato mes bizneseve dhe individëve.
Nëse projektligji miratohet nga Kuvendi, bizneset shqiptare do të ndodhen para një kuadri tatimor më të rreptë, ku mosrespektimi i afateve të parapagimeve nuk do të ketë vetëm gjobë simbolike, por do të sjellë ndërhyrje të drejtpërdrejtë të administratës tatimore. Ekspertët e fushës vlerësojnë se efekti real do të varet nga kapaciteti zbatues i Administratës Tatimore dhe nga qartësia e udhëzimeve zbatuese që do të nxirren pas miratimit të ligjit.
BurimiMonitor
