Banka Botërore ka dhënë një vlerësim kritik për projektin e financuar prej 72.4 milionë dollarësh që synon qëndrueshmërinë klimatike dhe zhvillimin e bujqësisë në Shqipëri. Sipas raportit të datës 21 tetor 2026, ecurinë e tij e cilëson si "mesatarisht të pakënaqshme", ndërsa deri tani janë shpërndarë vetëm 6.51 milionë dollarë — ose rreth 9% e shumës totale të planifikuar.
Projekti u miratua në mars 2023 dhe hyri formalisht në fuqi në shkurt 2024, me Ministrinë e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural si strukturë përgjegjëse për zbatimin. Qëllimet e tij janë ambicioze: rritja e konkurrueshmërisë bujqësore, modernizimi i rrjeteve të ujitjes dhe kullimit, forcimi i sigurisë ushqimore dhe përshtatja e sektorit ndaj pasojave të ndryshimeve klimatike. Afati i mbylljes është shtatori 2028.
Tregues në zero, vonesa në çdo fushë
Raporti i Bankës Botërore nënvizon se shumica e treguesve kryesorë të rezultateve mbeten ende në zero. Shitjet e produkteve bujqësore nëpërmjet qendrave të ashtuquajtura Micro Food Hubs, të cilat synoheshin të arrinin 6,000 ton, janë zero — sepse këto qendra nuk janë hapur ende. Asnjë fermer nuk ka përfituar deri tani nga skema e grupimeve prodhuese të parashikuara nga projekti.
Edhe investimet në ujitje ngecin qartë pas objektivave. Sipërfaqja e tokës bujqësore me shërbime të përmirësuara ujitjeje mbetet zero, krahasuar me synimin prej 12,300 hektarësh. Nuk ka progres të matshëm as në objektivin për uljen me 30% të kostove të ujitjes dhe as në futjen e energjisë së rinovueshme në këto sisteme.
Në fushën e sigurisë ushqimore gjendja është po aq shqetësuese: asnjë nga gjashtë pikat e inspektimit kufitar të planifikuara nuk është përfunduar; nuk është trajnuar asnjë prej 75 punonjësve laboratorikë të parashikuar; dhe kapacitetet e magazinimit për produktet e bllokuara nuk janë shtuar fare. Edhe platforma dixhitale e analizës së të dhënave për Ministrinë e Bujqësisë dhe bashkitë vazhdon të mungojë.
Rreziku institucional dhe financiar në rritje
Banka Botërore shënon rritje të nivelit të rrezikut në dy dimensione kritike. Kapacitetet institucionale për zbatimin e projektit, të cilat fillimisht vlerësoheshin me risk të ulët, tani klasifikohen me risk të lartë. Rreziku financiar dhe ai i prokurimit ka kaluar nga niveli mesatar në atë të konsiderueshëm — një sinjal i qartë për mangësi në administrimin e fondeve publike ndërkombëtare.
"Zbatimi mbetet pas afateve në disa fusha kritike dhe do të nevojiten përpjekje të vazhdueshme për të përshpejtuar aktivitetet prioritare dhe për t'i kthyer angazhimet në rezultate konkrete në terren", thuhet shprehimisht në raportin e Bankës Botërore. Si shpjegim për vonesat fillestare institucioni ndërkombëtar përmend nisjen e ngadaltë të prokurimeve, kapacitetet e kufizuara administrative dhe proceset e gjata të finalizimit të kontratave.
Megjithatë, raporti pranon edhe disa shenja pozitive: kanë filluar punimet në skemën e ujitjes së Mursisë dhe është shënuar përparim i kufizuar në modernizimin e disa sistemeve të ujitjes dhe laboratorëve. Ministria e Bujqësisë dhe Banka Botërore kanë rënë dakord të intensifikojnë bashkëpunimin, të forcojnë mbikëqyrjen dhe monitorimin, duke lënë të hapur edhe mundësinë e rishikimit të fushëveprimit të projektit. Me 65.89 milionë dollarë ende të pashpërndarë dhe vetëm dy vjet e gjysmë deri në afat, presioni mbi institucionet shqiptare është i madh.
BurimiMonitor
