Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH) ka publikuar një raport tronditës mbi zbatimin e buxhetit të shtetit për vitin 2025, duke nxjerrë në dritë shkelje të panumërta dhe një dëm ekonomik e financiar total prej rreth 135 milionë eurosh. Ky konkluzion i kualifikuar vjen si rezultat i auditimeve që kanë evidentuar problematika të thella në të gjitha fazat e menaxhimit të fondeve publike, duke filluar nga prokurimet, angazhimet buxhetore, planifikimi i investimeve, e deri te funksionimi i sistemeve informatike financiare dhe administrata e borxhit.
Sipas aneksit të raportit të KLSH-së, dëmi ekonomik i evidentuar është 171.9 milionë lekë, ndërsa efektet financiare negative kapin vlerën e 12.3 miliardë lekëve. Në total, kjo shifër arrin në rreth 12.5 miliardë lekë, ose afërsisht 135 milionë euro, duke shënuar një alarm për menaxhimin e financave shtetërore.
Probleme të thella në prokurime dhe investime
Një nga pikat kryesore të raportit është administrimi i investimeve publike. KLSH ka zbuluar se në 44 raste, janë iniciuar procedura prokurimi për kontrata me vlerë totale prej 16.8 miliardë lekësh, pavarësisht se fondet buxhetore të disponueshme ishin më të ulëta se vlera e synuar. Për më tepër, në 39 projekte të tjera, angazhimet financiare kanë tejkaluar fondet e miratuara me një diferencë prej 4.28 miliardë lekësh, duke krijuar rrezik për mungesë fondesh dhe shtim të detyrimeve të prapambetura.
Auditimi ka identifikuar gjithashtu raste të parapagimeve të pajustifikuara. Për tre projekte investimi, me parapagime totale prej 1.15 miliardë lekësh, mungonte dokumentacioni që justifikonte trajtimin e tyre si raste me rëndësi të veçantë. Në dy prej këtyre projekteve, parapagimet kishin arritur në 20% të vlerës së kontratës, duke shkelur kufirin maksimal të lejuar prej 10%.
Planifikim i dobët dhe ndryshime buxhetore arbitrare
KLSH vë në dukje mangësi të shumta që në fazën e hartimit të buxhetit. Gjatë vitit 2025, janë çelur fonde investimi me vlerë 5.26 miliardë lekë pa u detajuar në projekte konkrete. Këto fonde janë vënë në dispozicion pa specifikuar plotësisht investimet për të cilat do të përdoreshin. Ndërkohë, 32 kontrata të nisura në vitet e mëparshme nuk kishin fonde të çelura në buxhetin fillestar të vitit 2025, megjithëse ishin investime në vazhdim.
Një tjetër problematikë është lidhur me ndryshimet e vazhdueshme të planit buxhetor, përfshirë rishikime të kryera edhe pas përfundimit të vitit financiar. Gjatë vitit 2025, janë regjistruar 28,412 ndryshime në zërat buxhetorë, me rreth 17% të tyre të kryera vetëm në muajin dhjetor. Ka pasur raste kur plani i buxhetit të vitit 2025 është rishikuar deri në shkurt 2026, pasi viti financiar kishte përfunduar, gjë që tregon një menaxhim jo transparent dhe problematik.
Sistemet informatike dhe borxhi publik në rritje
Funksionimi i sistemeve informatike të financave publike gjithashtu është shoqëruar me probleme. Sipas KLSH-së, Sistemi Informatik i Menaxhimit Financiar Shqiptar ka funksionuar pa mbështetje teknike që nga korriku 2024, ndërsa Sistemi Informatik Financiar i Qeverisë ka mbetur pa mirëmbajtje dhe mbështetje funksionale të jashtme pas tetorit 2025. Kjo ka çuar në vazhdimin e procedurave të ekzekutimit të buxhetit përmes dorëzimit fizik të dokumentacionit në degët e Thesarit, në vend të administrimit elektronik.
KLSH ka konstatuar gjithashtu vonesa të mëdha në regjistrimin e mijëra faturave dhe kontratave, duke përfshirë 25,793 fatura me vlerë 64.24 miliardë lekë të dorëzuara jashtë afatit ligjor. Vonesa të ngjashme janë regjistruar për 5,868 kontrata me vlerë 119.55 miliardë lekë. Për më tepër, në fund të vitit 2025, borxhi tatimor dhe doganor arriti në mbi 256 miliardë lekë, duke sinjalizuar një rritje të ndjeshme të detyrimeve ndaj shtetit. Këto shkelje serioze theksojnë nevojën urgjente për reforma thelbësore në menaxhimin e financave publike për të garantuar transparencën dhe përgjegjshmërinë.
BurimiAlbeu
