Ish-drejtoresha e Shërbimit Informativ Shtetëror (SHISH), Vlora Hyseni, u paraqit sot në Gjykatën Speciale në orën 12:00, ku u njoh me masat e sigurisë të vendosura në mungesë të saj. Gjykata, me kërkesë të Prokurorisë së Posaçme (SPAK), ka caktuar për Hysenin masat e arrestit shtëpiak dhe pezullimit nga detyra. Ajo hetohet për dy vepra penale: mbështetje të autorit të krimit dhe zbulim të akteve ose të dhënave sekrete, sipas neneve 302/2 dhe 295/a/1 të Kodit Penal. Hyseni gëzon prezumimin e pafajësisë deri në një vendim gjyqësor të formës së prerë.
Ngjarjet morën rrjedhë të shpejtë pasi masat e sigurisë u bënë publike më 22 shtator. Hyseni, e cila ndodhej jashtë vendit për një udhëtim pune në Baku të Azerbajxhanit, u kthye në Shqipëri nëpërmjet Kosovës dhe u dorëzua autoriteteve në pikën kufitare të Morinës. Pas kësaj, ajo u shoqërua në banesën e saj për zbatimin e vendimit të Gjykatës Speciale. Në të njëjtën ditë, Kryeministri Edi Rama propozoi shkarkimin e saj, dhe Presidenti Bajram Begaj firmosi dekretin për heqjen e saj nga drejtimi i SHISH, i cili hyri menjëherë në fuqi. Përgjegjësitë drejtuese të SHISH i janë kaluar përkohësisht Elvis Lilës, kreut të Departamentit Operacional, deri në propozimin dhe dekretimin e një drejtuesi të ri.
Detajet e Hetimit dhe Pikëpyetjet Politike
SPAK ka konfirmuar masat e sigurisë, veprat penale për të cilat dyshohet Hyseni, si dhe lidhjen e hetimeve me procedimin penal numër 20/1 të vitit 2025. Hetimi dyshohet se është pjesë e një çështjeje më të gjerë korrupsioni dhe tenderash pranë Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI). Sipas burimeve nga hetimi, në makinën e biznesmenit Ergys Agasi u gjetën nëntë faqe me diagrame dhe të dhëna që dyshohet se janë sekrete të SHISH. Po ashtu, në telefonin e Agasit janë zbuluar mbi 500 komunikime me Hysenin përmes aplikacionit “Signal”, të kryera nga fundi i qershorit deri në arrestimin e biznesmenit më 26 gusht. Hyseni raportohet se i ka pranuar komunikimet, por ka pretenduar se Agasi ishte rekrutuar si bashkëpunëtor ose burim i SHISH. Prokurorët besojnë se asnjë instancë relevante nuk ishte njoftuar për këtë marrëdhënie dhe se komunikimet tejkalonin një raport normal institucional.
Çështja merr një peshë shtesë për shkak të së kaluarës së Hysenit në Kosovë. Më 30 qershor 2021, Presidentja Vjosa Osmani dhe Kryeministri Albin Kurti firmosën vendimin për shkarkimin e saj nga pozicioni i zëvendësdrejtores së Agjencisë Kosovare të Inteligjencës (AKI). Vendimi i publikuar nuk dha një arsye konkrete. Megjithatë, pak muaj pas largimit nga AKI, Hyseni u punësua si këshilltare për sigurinë e Kryeministrit Rama. Në mars 2023, Rama e propozoi atë për drejtimin e SHISH, duke vlerësuar përgatitjen dhe reputacionin e saj si "garanci të plotë".
Llogaridhënia Politike për Sigurinë Kombëtare
Kryeministri Rama është pyetur lidhur me rastin, duke theksuar se përgjegjësia penale është individuale. Edhe pse ai ka të drejtë që një kryeministër nuk mban përgjegjësi penale thjesht pse një zyrtar i propozuar prej tij hetohet, ky argument nuk i jep fund debatit politik. Kreu i SHISH nuk është një zyrtar i zakonshëm; ai ka akses në sekretet shtetërore, në informacione nga partnerët e NATO-s, në burime njerëzore dhe në të dhëna të lidhura drejtpërdrejt me sigurinë kombëtare. Rama duhet të japë shpjegime për verifikimet e kryera para emërimit të Hysenit, nëse i është kërkuar Kosovës dosja mbi largimin e saj nga AKI dhe çfarë dinin institucionet politike për arsyet e shkarkimit në vitin 2021. Po ashtu, duhet të sqarohet kur institucionet politike u informuan për dyshimet që hetonte SPAK dhe nëse është bërë një vlerësim i dëmit të mundshëm ndaj informacionit të SHISH dhe partnerëve ndërkombëtarë. Përgjegjësi mbart edhe Presidenti Begaj, i cili dekretoi Hysenin në vitin 2023, pasi dekreti i kreut të institucionit më të ndjeshëm të sigurisë nuk duhet të jetë një formalitet.
Shkarkimi i Hysenit ishte një hap i nevojshëm pas pezullimit gjyqësor, por nuk është i mjaftueshëm. Kërkohet një kontroll i brendshëm për të përcaktuar se çfarë informacioni mund të jetë ekspozuar, kush ka pasur akses në të dhe nëse dokumentet e raportuara në duart e një personi të jashtëm kanë kompromentuar burime, operacione ose marrëdhënie me shërbimet partnere. Një pjesë e këtij shqyrtimi duhet të mbetet e klasifikuar, por Parlamenti, Komisioni Parlamentar i Sigurisë dhe Presidenti duhet të informohen plotësisht nëpërmjet kanaleve institucionale. Opozita ka kërkuar një debat me kryeministrin në Parlament mbi situatën në SHISH dhe masat për të parandaluar raste të ngjashme. Rasti Hyseni përbën një test të trefishtë: për SPAK, për Gjykatën dhe për qeverinë, e cila duhet të japë llogari për mënyrën se si zgjidhen dhe mbikëqyren drejtuesit e sigurisë kombëtare. Pavarësisht pretendimeve politike, fakti thelbësor mbetet se ish-drejtuesja e inteligjencës shqiptare është në arrest shtëpiak, e dyshuar për zbulim të të dhënave sekrete dhe mbështetje të një personi nën hetim. Kjo kërkon jo vetëm përgjegjësi individuale penale, por edhe transparencë, mbikëqyrje institucionale dhe llogaridhënie politike në nivelin më të lartë.
BurimiAlbeu
