Presidenti amerikan Donald Trump ka rrëzuar propozimin e Iranit për armëpushim shtatëditor dhe u ka bërë të qartë bashkëpunëtorëve të tij se ka ndërmend të rifillohen veprimet ushtarake ndaj Iranit pasi të jenë mbajtur zgjedhjet e mesmandatit të nëntorit. Vendimi konfirmon se tensionet mes Uashingtonit dhe Teheranit mbeten larg çdo zgjidhjeje diplomatike, edhe pse dy palët janë takuar së fundmi në kuadër të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.
Çfarë parashikonte plani iranian
Propozimi i Teheranit, i përcjellë në Uashington përmes ndërmjetësve katarianë, parashikonte ndërprerjen e luftimeve në rajon dhe rihapjen — brenda shtatë ditësh — të Ngushticës së Hormuzit, një prej arterieve kryesore të transportit botëror të naftës dhe gazit. Irani kërkoi gjithashtu heqjen e bllokadës detare mbi portet e veta, lehtësim të sanksioneve ndaj eksporteve të naftës dhe zhbllokimin e aseteve iraniane të ngrira. Plani përfshinte edhe ndërprerjen e luftimeve në fronte të tjera rajonale, si Libani, duke hapur rrugën për negociata më të gjera rreth programit bërthamor iranian pas periudhës fillestare shtatëditore.
Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi deklaroi para Kombeve të Bashkuara se zbatimi i planit mund të nisë menjëherë, sapo Shtetet e Bashkuara të jepnin miratimin. Presidenti iranian Masoud Pezeshkian shtoi nga ana e tij se forcat iraniane do t'i përmbaheshin marrëveshjes nëse ajo pranohej nga pala amerikane — duke ia lënë kësisoj topin Uashingtonit.
Uashingtoni refuzon — presioni ekonomik mbetet armë kryesore
Administrata amerikane ka qenë e qartë: bllokada detare nuk hiqet. Zyrtarët amerikanë kanë njoftuar si Iranin ashtu edhe ndërmjetësit se strategjia e tyre mbështetet në presionin ekonomik të vazhdueshëm, duke llogaritur se kjo do ta detyrojë Teheranin të ulet në tryezë me kushte shumë më të favorshme për Uashingtonin. Trump vetë mbetet i bindur se Irani nuk do të pranojë kërkesat amerikane për programin bërthamor — çka e bën çdo marrëveshje të shkurtër afatshme të vlerës minimale strategjike për Shtetet e Bashkuara.
Sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio pohoi se takimi treorësh midis zyrtarëve të dy vendeve, i ndërmjetësuar nga Katari në kuadër të Asamblesë së OKB-së, nuk arriti ndonjë rezultat të prekshëm. Bisedimet u zhvilluan, por pa progres real.
Ngjarjet në Lindjen e Mesme kanë ndikim të drejtpërdrejtë edhe për Shqipërinë dhe Europën, veçanërisht lidhur me çmimet e energjisë. Ngushtica e Hormuzit transporton rreth 20 për qind të naftës botërore — çdo destabilizim i mëtejshëm i kësaj rruge mund të shtyjë sërish lart çmimet e karburantit dhe të gazit në tregjet europiane, duke prekur edhe konsumatorët shqiptarë. Me zgjedhjet amerikane të nëntorit si pikë kthese, muajt në vijim do të jenë vendimtarë për drejtimin e krizës irano-amerikane.
BurimiEuro news Albania
