Luftëtarët Houthi të Jemenit kanë shpallur sulme ndaj anijeve tregtare në Detin e Kuq, duke shtuar edhe më shumë tension në një rajon tashmë të flakëruar. Duke detyruar anijet të ndryshojnë kurs larg ngushtitcës së Bab El Mandeb — urës detare që lidh Detin e Kuq me Oqeanin Indian — grupimi i mbështetur nga Irani ka vënë nën presion një nga arteriet kryesore të tregtisë ndërkombëtare. Kjo situatë vjen ndërsa sulmet amerikane ndaj objektivave iraniane vijojnë për natën e 13-të radhazi dhe ndërsa një marrëveshje bërthamore me Arabinë Saudite nxit shqetësime për garë armatimesh në rajon.
Bab El Mandeb dhe Hormuz: dy kafshatë në fytin e ekonomisë botërore
Komanda Qendrore Amerikane ka goditur vazhdimisht qendrat e komandimit ushtarak iranian, depot e dronëve, rrjetet e komunikimit dhe infrastrukturën bregdetare, me qëllim zvogëlimin e kërcënimit ndaj anijeve tregtare dhe ushtarake në Ngushticën e Hormuzit. Megjithatë, Irani ka mbyllur në mënyrë efektive këtë ngushticë kritike, duke shkaktuar ndërprerje të furnizimit me naftë, gaz dhe pleh kimik në shkallë botërore. Arabia Saudite kishte gjetur një rrugëdalje të pjesshme: eksportonte naftën nëpërmjet Tubacionit Lindor-Perëndimor, duke e dërguar deri në terminalin e Yanbu', nga ku anijet lundroje drejt jugut, pranë Jemenit. Por tani edhe kjo rrugë është e rrezikuar.
Dy anije saudite u goditën nga raketat Houthi në Detin e Kuq gjatë kësaj jave, ndërsa grupimi pretendon se ka kthyer prapa 10 anije të tjera pasi i paralajmëroi të shmangin portet saudite. Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se do të "merret" me Houthit, por kjo retorikë nuk ka dhënë rezultat në të kaluarën dhe, pa ndonjë marrëveshje konkrete, vështirë se do të ndryshojë diçka edhe këtë radhë.
Houthit dhe gjeopolitika e një lufte të zgjatur
Houthit janë një grup tribal shiit nga veriu i largët i Jemenit, me bazë në qytetin e Saadës. Në vitin 2014, duke shfrytëzuar kaotikën pas valës së Pranverës Arabe, ata marshuan drejt jugut dhe pushtuan kryeqytetin Sanaa. Që atëherë kanë konsoliduar kontrollin mbi shumicën e zonave të banuara të Jemenit, duke përfshirë portin strategjik të Hodeidahut. Arabia Saudite hyri në luftë kundër tyre në 2015 me mbështetje perëndimore, duke pritur fitore të shpejtë — por Houthit kurrë nuk u dorëzuan, pavarësisht viteve të gjata të bombardimeve dhe humbjeve të mëdha civile.
Nga viti 2023 deri në 2025, Houthit kishin sulmuar anijet me lidhje izraelite në Detin e Kuq, duke shkaktuar ridrejtim masiv të trafikut detar dhe rritje të kostove të transportit botëror. Tani ekziston frika se ky skenar po përsëritet, por me pasoja edhe më të rënda, pasi tani edhe Ngushtica e Hormuzit është e bllokuar njëkohësisht.
Nga këndvështrimi ekonomik, çdo ditë që nafta, gazi dhe lënda e parë e Gjirit nuk arrijnë në tregjet botërore rrit presionin mbi zinxhirët e furnizimit global dhe, në fund, mbi çmimet. Nëse edhe Bab El Mandeb mbyllet për një periudhë të gjatë, impakti mbi ekonominë botërore — dhe indirekt mbi ekonomitë e vogla si ajo shqiptare, të ndjeshme ndaj çmimeve të lëndëve djegëse dhe mallrave të importit — do të thellohet ndjeshëm. Analistët vlerësojnë se pa një marrëveshje të qëndrueshme mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, rajoni rrezikon një periudhë të zgjatur destabilizimi.
BurimiBBC World
