Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, António Guterres, i ka bërë thirrje komunitetit ndërkombëtar të veprojë me vendosmëri, duke propozuar vendosjen e taksave mbi fitimet rekord të kompanive të naftës dhe gazit. Ky propozim vjen me qëllim financimin e tranzicionit drejt energjisë së pastër dhe mbështetjen e shteteve më të cenueshme nga ndryshimet klimatike, një çështje me ndikim global që prek edhe vendin tonë.
Gjatë samitit të rëndësishëm COP31, që po mbahet në Antalia të Turqisë, Guterres theksoi nevojën urgjente për t'u larguar nga karburantet fosile dhe për të rritur ndjeshëm financimet për vendet në zhvillim. Kjo bëhet sidomos në një kohë kur nëntë kompanitë më të mëdha të naftës kanë raportuar rreth 95 miliardë dollarë fitime vetëm gjatë tremujorit të fundit. Ndërkohë, Fondi për Humbjet dhe Dëmet, i krijuar për të adresuar pasojat e ndryshimeve klimatike, ka grumbulluar vetëm rreth 600 milionë dollarë, një shifër e barabartë me fitimet e këtyre kompanive në afërsisht 14 orë.
Ndotësit Duhet të Pagojnë dhe Rritja e Çmimeve të Energjisë
"Ndotësit duhet të paguajnë", deklaroi Guterres, duke argumentuar se një pjesë e konsiderueshme e fitimeve të jashtëzakonshme të industrisë së karburanteve fosile duhet të kanalizohet për të ndihmuar vendet që përballen me pasojat shkatërruese të ndryshimeve klimatike. Ky propozim është pjesë e një nisme më të gjerë të OKB-së për të siguruar burime financiare për tranzicionin energjetik. Kjo nismë bëhet veçanërisht aktuale në një periudhë kur kostot e energjisë dhe konfliktet gjeopolitike, si ai në Lindjen e Mesme, kanë shtuar presionin mbi ekonomitë importuese, përfshirë edhe Shqipërinë.
Sipas të dhënave të paraqitura nga Sekretari i Përgjithshëm, Bashkimi Evropian ka paguar mbi 100 miliardë euro shtesë për importet e karburanteve fosile që nga fillimi i konfliktit në Lindjen e Mesme, pa marrë sasi më të mëdha energjie. Në këtë kontekst, çmimet e benzinës janë rritur mesatarisht me rreth 26%, ndërsa ato të naftës për automjete me 38% në 130 vende, duke ndikuar drejtpërdrejt edhe në ekonominë shqiptare dhe buxhetin e familjeve.
Pakti i Ri për Drejtësinë Klimatike dhe Objektivat Mjedisore
Guterres kërkoi nga vendet importuese të reduktojnë varësinë nga karburantet fosile, duke investuar në burime të pastra energjie, rrjete elektrike moderne, sisteme të ruajtjes së energjisë dhe elektrifikim. Njëkohësisht, vendet prodhuese të naftës dhe gazit u nxitën të diversifikojnë ekonomitë e tyre për të mos u mbështetur vetëm tek hidrokarburet.
Ai propozoi gjithashtu krijimin e një pakti të ri për drejtësinë klimatike, i cili do të mbështetej në përshpejtimin e tranzicionit energjetik, mbrojtjen e popullsive të cenueshme, sigurimin e financimeve të qëndrueshme dhe forcimin e bashkëpunimit ndërkombëtar. Kjo përfshin edhe kërkesën që vendet e zhvilluara të sigurojnë të paktën 300 miliardë dollarë financime klimatike në vit deri në vitin 2035. Për të kufizuar ngrohjen globale në 1.5 gradë Celsius, kapacitetet botërore të energjisë së rinovueshme duhet të trefishohen deri në vitin 2035 krahasuar me vitin 2025, ndërsa prodhimi i energjisë nga qymyri pa teknologji për reduktimin e emetimeve duhet të ulet me të paktën 75%. Zbatimi i këtyre propozimeve kërkon vendime të guximshme nga qeveritë e vendeve anëtare, përfshirë edhe Shqipërinë, për të adresuar sfidat klimatike me të cilat përballet planeti.
BurimiMonitor
