Çmimi i naftës arriti të enjten nivelin e 100 dollarëve për fuçi për herë të parë që nga maji, ndërsa tensionet në rritje në Lindjen e Mesme ripërtërinë frikën për furnizimin global me energji. Nafta Brent — treguesi kryesor ndërkombëtar i çmimit të naftës — u rrit me mbi 6% gjatë një seance të vetme, duke vijuar një seri rritjesh të ditëve të fundit të lidhura ngushtë me operacionet ushtarake amerikane ndaj Iranit.
Çmimet u acaruan ndjeshëm pasi militantët Houthi të Jemenit sulmuan anije naftëmbajtëse në Detin e Kuq, duke kërcënuar një rrugë të rëndësishme eksporti që Arabia Saudite e kishte përdorur si alternativë ndaj Ngushticës së Hormuzit. Ndalimi i kësaj rruge shtoi presionin mbi tregjet globale të energjisë, tashmë të brishtura nga mesi i vitit.
Armëpushimi dështoi, tensionet ringjallin inflacionin
Çmimet e naftës kishin shënuar rënie pas një armëpushimi të përkohshëm mes SHBA-së dhe Iranit, duke zbritur në nivelet e periudhës para fillimit të operacioneve ushtarake amerikane dhe izraelite ndaj Teheranit më 28 shkurt. Mirëpo, armëpushimi u shpërbë dhe kreu i diplomacisë amerikane, Marco Rubio, deklaroi se autoritetet iraniane nuk ishin gati për asnjë marrëveshje.
Rritja e çmimeve të naftës shkakton efekte zinxhir në ekonomitë e shumë vendeve. Çmimi i benzinës në Britani ka arritur pothuajse 1.56 sterlina për litër — duke u rritur me 5 pens vetëm gjatë korrikut — ndërsa dizeli ka shkuar mesatarisht 1.72 sterlina. Edhe çmimi i gazit natyror është rritur ndjeshëm, duke arritur rreth 150 pens për njësi termike, nga 98 pens që ishte në fund të qershorit. Në SHBA, çmimi mesatar i benzinës ka kaluar sërish 4 dollarë galoni.
Bankat qendrore nën presion, normat e interesit mund të rriten
Rritja e çmimeve të energjisë mund të ndalë procesin e zbutjes së inflacionit, i cili kishte shënuar shenja pozitive në muajt e fundit — deri në 2.6% në Britani dhe 3.5% në SHBA. Ekspertë financiarë paralajmërojnë se bankat qendrore mund të vihen nën presion për t'i mbajtur normat e interesit të larta për një kohë më të gjatë, apo madje t'i rrisin ato, gjë që do të ishte goditje e rëndë për huamarrësit dhe ata me kredi hipotekare.
Jonathan Raymond, menaxher investimesh, vlerësoi se rritja e çmimeve të karburantit dhe energjisë rrezikon të shndërrohet në kosto më të larta për bizneset dhe, rrjedhimisht, në çmime më të larta për konsumatorët, duke e bërë betejën ndaj inflacionit edhe më të vështirë. Kreu i ri i Rezervës Federale amerikane, Kevin Warsh, i cili drejtoi mbledhjen e parë të bankës muajin e kaluar duke mbajtur normat e interesit të pandryshuara, ka deklaruar para Kongresit se institucioni nuk ka asnjë tolerancë ndaj inflacionit të lartë dhe të qëndrueshëm.
Shqipëria, si vend importues i naftës dhe i produkteve të derivateve të saj, ndikohet drejtpërdrejt nga luhatshmëria e tregjeve globale të energjisë — rritjet e çmimeve të karburanteve preken edhe nga konsumatort shqiptarë dhe bizneset vendase, veçanërisht sektori i transportit dhe ai bujqësor.
BurimiBBC World
