Pesëdhjetë vjet pas ngritjes së hidrocentralit të Fierzës, mijëra familje shqiptare mbeten pa kompensimin e premtuar për tokat që liqeni artificial u përmbytën përgjithmonë. Mbi 4,700 familje nga Kukësi, Hasi, Tropoja dhe Puka vazhdojnë pritjen, ndërkohë që çështja e dëmshpërblimeve ka ngecur mes premtimeve të parealizuara dhe proceseve administrative të pambyllura.
Ndërtimi i HEC-it të Fierzës, i përfunduar në fund të viteve '70, shkaktoi përmbytjen e Kukësit të vjetër dhe të dhjetëra fshatrave në veri të vendit. Me krijimin e liqenit, mijëra hektarë tokë bujqësore dhe banesë u zhytën nën ujë, duke detyruar banorët të zhvendosen. Dëmi material dhe njerëzor ishte i jashtëzakonshëm, por kompensimi plotësori mbetet deri sot një detyrim i palikuiduar.
Mbi 1,200 hektarë tokë ende pa u kompensuar
Sherif Kastrati, kryetar i Shoqatës së Tokave të Përmbytura, ka dhënë shifra konkrete: nga gjithsej 1.700.575 hektarë tokë të përmbytura, disa familje kanë përfituar kompensim të pjesshëm, por mbeten akoma rreth 1.292 hektarë pa u trajtuar. "5.000 familje janë fiks që duhet me u dhënë shpërblim", deklaroi Kastrati, duke nënvizuar se procesi ka lënë jashtë një numër të konsiderueshëm të dëmtuarish.
Shoqata ka drejtuar kërkesa të shumta drejtë institucioneve shtetërore gjatë viteve, duke paralajmëruar edhe protesta nëse situata nuk merr një zgjidhje të qartë dhe të plotë. Megjithatë, premtimet politike janë dhënë në valë të ndryshme qeverisëse, pa u shoqëruar me veprime konkrete që të mbyllin çështjen.
Dekada padrejtësie — kur shteti merr tokën dhe harron detyrimin
Rasti i Fierzës është ndër ato të ralla ku shteti shqiptar mori me dhunë administrative tokat e qytetarëve — me justifikimin e interesit publik dhe të zhvillimit energjetik — por nuk e plotësoi anën e vet të marrëveshjes. Familjet e dëmtuara kanë pritur breza të tëra, ndërkohë që hidrocentrali ka gjeneruar energji elektrike dhe të ardhura kombëtare për dekada.
Çështja ngre pyetje thelbësore për drejtësinë pronësore në Shqipëri: si mund t'i kërkohet qytetarit të respektojë ligjin, kur vetë shteti nuk e respekton detyrimin e tij kontraktual ndaj atyre që ia sakrifikuan pasurinë? Familjet e Kukësit, Hasit dhe Tropojës presin jo vetëm kompensim material — presin edhe njohje zyrtare të padrejtësisë së bërë.
Qeveria shqiptare nuk ka bërë deklarata të fundit publike mbi hapat konkrete për zgjidhjen e kësaj çështjeje. Shoqata e Tokave të Përmbytura ka lajmëruar se do të vijojë mobilizimin deri në marrjen e një vendimi përfundimtar nga institucionet përgjegjëse.
BurimiRTSH
