Projektligji i ri për Bankën e Shqipërisë parashikon eliminimin e funksionit të Inspektorit të Përgjithshëm, një pozicion që aktualisht zgjidhet nga Kuvendi i Shqipërisë dhe mund të shkarkohet vetëm prej tij. Nën skemën e re, kontrolli i brendshëm i institucionit do të kalojë në duart e një Departamenti të Auditit të Brendshëm, drejtori i të cilit do të emërohet nga Këshilli Mbikëqyrës mbi bazën e propozimit të Guvernatorit.
Drejtori i ri do të ketë një mandat pesëvjeçar me të drejtë riemërimi dhe do të gëzojë të njëjtin status dhe shpërblim si Zëvendësguvernatorët e bankës. Projektligji kërkon që ai të ushtrojë funksionet e tij në mënyrë të pavarur, pa marrë udhëzime nga Guvernatori apo Zëvendësguvernatorët — megjithëse pikërisht Guvernatori është ai që e propozon për emërim.
Komiteti i ri i Auditimit dhe kufizimi i KLSH-së
Projektligji parashikon edhe ngritjen e një Komiteti të Auditimit si organ këshillimor nën Këshillin Mbikëqyrës. Ky komitet do të përbëhet nga tre anëtarë të Këshillit me ekspertizë në fushën e auditimit ose menaxhimit të rrezikut, ndërkohë që Guvernatori dhe Zëvendësguvernatorët përjashtohen shprehimisht nga anëtarësimi në të. Komiteti mund të konsultojë edhe ekspertë të jashtëm sipas nevojës.
Një nga dispozitat më të diskutueshme të projektligjit lidhet me kufizimin e kompetencave të Kontrollit të Lartë të Shtetit ndaj BSH-së. Sipas tekstit të propozuar, KLSH-ja do të autorizohet të auditojë vetëm veprimtaritë administrative të bankës — si asetet, pajisjet, burimet njerëzore dhe shërbimet mbështetëse. Çdo gjë që ka të bëjë me politikën monetare, stabilitetin financiar, operacionet e tregut apo të dhënat individuale bankare do të mbetet jashtë fushës së kontrollit të KLSH-së.
Projektligji shkon edhe më tej, duke specifikuar se KLSH-ja nuk mund t'i japë — as drejtpërdrejt, as tërthorazi — asnjë udhëzim Bankës së Shqipërisë ose organeve të saj drejtuese. Gjithashtu, BSH-ja nuk do të jetë e detyruar të paraqesë plan veprimi për zbatimin e rekomandimeve që mund të nxjerrë KLSH-ja pas auditimit.
Debat për pavarësinë institucionale
Ndryshimet e propozuara sollën pyetje rreth balancës midis pavarësisë së bankës qendrore dhe llogaridhënies demokratike ndaj institucioneve të zgjedhura. Inspektori i Përgjithshëm aktual, i cili i ka rrënjët tek Kuvendi si organ zgjedhës, paraqiste një hallkë të kontrollit parlamentar ndaj BSH-së. Zëvendësimi i tij me një drejtues të propozuar nga Guvernatori ngre pyetje se sa efektive do të jetë mbikëqyrja e pavarur e brendshme.
Projektligji përcakton se Inspektori aktual i zgjedhur nga Kuvendi mund të qëndrojë në detyrë deri në mbarimin e mandatit të tij, duke siguruar kështu një kalim gradual. Megjithatë, debati për rolin e ri të KLSH-së dhe ndryshimin e strukturës së auditit pritet të vijojë gjatë procesit të shqyrtimit parlamentar të projektligjit.
BurimiMonitor.al
