Banka Popullore e Republikës së Maqedonisë së Veriut (BPRM) ka vendosur rregulla më të rrepta për dhënien e kredive nga bankat tregtare ndaj qytetarëve. Ndryshimet hyjnë në fuqi më 1 dhjetor dhe synojnë të frenojnë mbingarkesën e tepërt me borxhe të familjeve, në kushte ku aktiviteti kreditor vazhdon të rritet me ritme të larta.
Çfarë ndryshon konkretisht nga 1 dhjetori
Sipas vendimit të BPRM-së, treguesi DSTI — i cili mat pjesën e të ardhurave mujore që mund të përdoret për shlyerjen e kredive — ulet me pesë pikë përqindjeje. Kështu, për kreditë e dhëna në denarë, kësti mujor maksimal nuk do të mund të tejkalojë 45% të pagës, ndërkohë që deri tani kufiri ishte 50%. Për kreditë me komponent valutor, ky tavan bie nga 45% në 40%.
Gjithsesi, për blerjen e parë të banesës vetjake kufijtë mbeten të pandryshuar — përkatësisht 50% për kreditë në denarë dhe 45% për ato valutore — me qëllim që ky kategori kredimarrësish të mos penalizohet.
Ndryshimet prekin edhe afatet e shlyerjes. Kreditë për banim do të shlyhen tani brenda maksimumi 25 vitesh, nga 30 vjet sa ishte kufiri deri më sot. Kreditë konsumatore hipotekare shkurtojnë afatin nga 20 në 15 vjet, ndërsa kreditë për blerjen e banesës vetjake për herë të parë ruajnë afatin prej 30 vitesh.
Arsyeja e masave: rritje e shpejtë e kredisë, rrezik në horizont
BPRM ka sqaruar se masat nuk pasqyrojnë ndonjë krizë të sistemit bankar, por kanë karakter parandalues. "Vendosja shtesë e masave është e orientuar drejt kufizimit në kohë të rreziqeve potenciale nga mbingarkesa e tepërt me borxhe, para se ato të materializohen", ka theksuar banka qendrore.
Të dhënat tregojnë se kreditë për personat fizikë shënuan rritje vjetore prej 12,2% në gjysmën e parë të këtij viti, nga 11,2% që ishte mesatarja e vitit 2025. Kategoria me rritjen më të lartë janë pikërisht kreditë për banim, me 16,6%. Banka vlerëson se kjo dinamikë, edhe pse ndodh në kushte të një sistemi bankar të shëndetshëm, kërkon masa proaktive.
Rregullat makroprudenciale u vendosën për herë të parë në korrik të vitit 2023 dhe u forcuan në dhjetor të vitit 2025. Cilësia e portofolit të kredive të individëve, sipas BPRM-së, vazhdon të përmirësohet, gjë që i krijon hapësirën e duhur për të ndërhyrë me masa kufizuese para se presioni i borxheve të kthehet në rrezik real për familjet maqedonase dhe, indirekt, për stabilitetin e sistemit financiar të vendit.
BurimiTelegrafi
