Profesori dhe analisti politik Sadri Ramabaja ka theksuar rëndësinë e një hetimi institucional gjithëpërfshirës për rastet e vrasjeve të grave në Kosovë, duke filluar nga viti 2008. Kjo thirrje vjen në kontekstin e vrasjes së Arlinda Zekajt, ngjarje e cila, sipas Ramabajës, nuk duhet të shndërrohet në mjet për përplasje politike, por të nxjerrë në pah përgjegjësitë institucionale dhe të shtrojë rrugën për reforma.
Ramabaja vlerëson se kur një vrasje gruaje paraprihet nga kërcënime dhe dhunë të raportuara, rasti nuk mund të shihet thjesht si një krim individual. Përkundrazi, është thelbësore të hetohet nëse institucionet përgjegjëse për mbrojtjen e qytetarëve kanë vepruar siç duhet dhe nëse denoncimet e viktimave janë shqyrtuar me seriozitetin e duhur.
Nevojë për Hetim Retrospektiv dhe Llogaridhënie
Analisti thekson se Kosova përballet me një problem të vazhdueshëm, i cili kërkon llogaridhënie jo vetëm për ngjarjet konkrete, por edhe për mënyrën se si janë trajtuar paralajmërimet dhe raportimet e viktimave. Ai shprehet se mungesa historike e një sistemi të besueshëm të llogaridhënies ka pamundësuar parandalimin e shumë vdekjeve. “Prandaj, hetimi retrospektiv nuk është kërkesë për hakmarrje ndaj institucioneve të së kaluarës, por domosdoshmëri për reformimin e shtetit të së ardhmes”, deklaroi Ramabaja.
Ai propozon që të rishikohen të gjitha vrasjet e grave që nga viti 2008, me qëllim zbulimin e mangësive në trajtimin e raportimeve, vlerësimin e rrezikut dhe bashkëpunimin ndërinstitucional mes Policisë, Prokurorisë, gjykatave dhe shërbimeve të mbrojtjes sociale. Si raste konkrete që duhet të përfshihen në këtë analizë, ai përmend vrasjet e Diana Kastratit, Antigona Morinës, Sebahate Morina-Sopit dhe Marigona Osmanit. Ramabaja nënvizon se rrethanat ndryshojnë, por çdo rast kërkon një shqyrtim serioz të funksionimit institucional dhe ndëshkimin e neglizhencës eventuale.
Kundërshtimi i Politizimit të Tragjedisë
Duke komentuar thirrjet e opozitës për dorëheqjen e ministrave, Ramabaja thekson se përgjegjësia politike duhet të vlerësohet sipas kompetencave dhe veprimeve konkrete të zyrtarëve. Ai paralajmëron se ekziston rreziku që vëmendja të largohet nga drejtësia dhe përgjegjësia institucionale, ndërsa rasti i Arlinda Zekajt të përdoret si mjet për përballje politike dhe rrëzimin e qeverisë.
“Pyetja që duhet t’i shtrohet opozitës është: nëse qëllimi është drejtësia për viktimën dhe mbrojtja e grave të tjera, pse debati duhet të përqendrohet para së gjithash te rrëzimi i qeverisë dhe jo te një platformë konkrete për hetimin e të gjitha rasteve, identifikimin e përgjegjësive dhe reformimin e institucioneve?”, shprehet Ramabaja. Ai thekson se dhimbja e familjes së viktimës nuk duhet të përvetësohet nga asnjëra palë politike.
Në përfundim, Ramabaja kërkon që kjo tragjedi të shndërrohet në pikënisje të një procesi të thellë institucional, me hetim të pavarur, auditim retrospektiv të vrasjeve të grave që nga viti 2008, identifikim të përgjegjësive dhe reformim të mekanizmave të mbrojtjes. Përparësi duhet t'i jepet drejtësisë për viktimat dhe parandalimit të rasteve të ardhshme, larg llogaritjeve partiake.
BurimiAlbeu
