Shtetet e Bashkuara kanë zbatuar një valë të re tarifash doganore ndaj 60 vendeve partnere, duke intensifikuar luftën tregtare globale të nisur nga presidenti Donald Trump që prej kthimit të tij në Shtëpinë e Bardhë vitin e kaluar. Të prekurit, mes të cilëve Bashkimi Europian, Britania e Madhe dhe Kina, do të përballen me detyrime doganore prej 10 deri në 12.5 për qind mbi të gjitha mallrat e eksportuara drejt tregut amerikan — duke mbuluar pothuajse 99.4 për qind të importeve totale amerikane.
Justifikimi zyrtar i Washingtonit qëndron mbi pretendimet se partnerët kryesorë ekonomikë nuk kanë ndërmarrë masa të mjaftueshme kundër punës së detyruar në zinxhirët e tyre të furnizimit. Përfaqësuesi i Tregtisë së SHBA-së, Jamieson Greer, deklaroi se "ky veprim do të fillojë të korrigjojë si shkeljen e të drejtave të njeriut ashtu edhe praktikën tregtare deformuese, për të përmirësuar mirëqenien e punëtorëve kudo".
Ekspertët: Justifikimi nuk qëndron
Megjithatë, ekspertja e tregtisë ndërkombëtare Caroline Freund, dekane e Shkollës së Politikave Globale në Universitetin UC San Diego, e hodhi poshtë këtë arsyetim. Sipas saj, vendimi "nuk ka të bëjë me punën e detyruar" — administrata Trump thjesht "po kërkon një bazë ligjore për të mbajtur tarifat në fuqi", duke qenë se qëllimet reale janë zvogëlimi i deficitit tregtar dhe forcimi i industrisë prodhuese amerikane. Kjo vjen pasi Gjykata Supreme e SHBA-së vendosi më herët këtë vit se shumë tarifa të vendosura nën fuqitë e emergjencës ishin të paligjshme.
Vendet që kanë marrë angazhime për ndalimin e importeve nga puna e detyruar do të tarifosen me 10 për qind, ndërsa ato pa angazhime të tilla do të përballojnë normën më të lartë prej 12.5 për qind. Brazili e quajti normën e re "të pajustifikuar", Japonia shprehu keqardhje, ndërsa Australia e cilësoi vendimin "krejtësisht të paarsyeshëm". Kina, nga ana e saj, mohoi ekzistencën e punës së detyruar brenda territorit të saj.
Pasojat për Europën dhe rëndësia për Shqipërinë
Një shqetësim i veçantë u shpreh nga komunitetit afarist britanik. Drejtori i Dhomës Britanike të Tregtisë, William Bain, vërejti se Britania e Madhe ka humbur avantazhin e saj krahasimor ndaj Bashkimit Europian — BE gëzon një marrëveshje gjithëpërfshirëse me normë të vetme 10 për qind, ndërsa Britania përballet me 10 për qind si tarifë bazë universale, mbi të cilat shtohen detyrime shtesë për mallra të caktuara.
Për Shqipërinë dhe Kosovën, ky vendim ka rëndësi të drejtpërdrejtë: si vende me aspirata dhe marrëdhënie të ngushta me BE-në, çdo ndikim negativ mbi ekonominë europiane — partnerin kryesor tregtar të të dyja vendeve — reflektohet edhe në eksportet, remitencat dhe stabilitetin ekonomik vendor. Rritja e kostove të importit në SHBA mund të ngadalësojë rritjen ekonomike europiane dhe, si pasojë, të ulë kërkesën për mallra dhe shërbime nga rajoni i Ballkanit Perëndimor.
Administrata Trump ka njoftuar se investigon tashmë 16 vende të tjera për kapacitete të tepërta prodhuese, duke sugjeruar se kjo valë tarifash nuk është e fundit. Lufta tregtare mes SHBA-së dhe Kinës, aktualisht e pezulluar, mbetet gjithashtu burim pasigurie për tregjet globale.
BurimiBBC World
