Vdekja e Ratko Mladiqit, ish-komandantit të forcave të Republikës Srpska të dënuar me burgim të përjetshëm nga Tribunali i Hagës për gjenocid dhe krime kundër njerëzimit, ka shkaktuar reagime të ashpra në Ballkan dhe përtej tij. Ndërsa familjet e viktimave e kujtojnë si arkitektin e njërit prej krimeve më të rënda në historinë e Evropës pas Luftës së Dytë Botërore, Serbia dhe Rusia kanë zgjedhur të marrin drejtimin e kundërt.
Ambasada e Rusisë në Beograd postoi në rrjetet sociale ngushëllime "të sinqerta" drejtuar familjes dhe të afërmve të "gjeneralit Ratko Mladiq" — me këtë titull e nderoi zyrtarisht personin që gjykata ndërkombëtare e shpalli fajtor për masakrën e Srebrenicës, ku u vranë rreth 8.000 burra dhe djem boshnjakë në verën e vitit 1995. Edhe Ministria e Jashtme ruse reagoi në të njëjtin ton, duke shprehur ngushëllime dhe duke rikonfirmuar qëndrimin tradicional të Moskës kundër Tribunalit të Hagës.
Beogradi premton nderime shtetërore dhe ushtarake
Presidenti serb Aleksandar Vuçiq deklaroi se shteti do t'i qëndrojë pranë dëshirës së familjes për vendin e varrimit të Mladiqit. "Nëse familja dëshiron që Mladiqi të varroset në Serbi, ne do të ndihmojmë", tha Vuçiq. Ministr i Drejtësisë, Nenad Vujiq, shkoi edhe më larg, duke bërë të ditur se Mladiqi do të marrë nderimet shtetërore dhe ushtarake që "i takojnë sipas ligjit" — deklaratë kjo që ka ngjallur zemërim të gjerë ndërkombëtar.
Mladiqi u arrestua në Serbi në vitin 2011, pasi kishte kaluar 16 vjet në arrati. Tribunali i Hagës e dënoi në vitin 2017 me burgim të përjetshëm, vendim që u la i pandryshuar në apel në vitin 2021. Ai u gjet fajtor për 10 nga 11 akuzat e ngritura ndaj tij, duke përfshirë gjenocidin në Srebrenicë, terrorin ndaj civilëve gjatë rrethimit të Sarajevës, si dhe marrjen peng të personelit të OKB-së për të penguar sulmet ajrore të NATO-s.
Krimet për të cilat u dënua "Kasapi i Bosnjës"
Gjykata ndërkombëtare e shpalli Mladiqin fajtor për largimin e dhunshëm dhe të përhershëm të myslimanëve dhe kroatëve të Bosnjës, vrasje masive, deportime dhe persekutim sistematik. Në Srebrenicë — zonë e shpallur e mbrojtur nga OKB-ja — forcat nën komandën e tij ekzekutuan rreth 8.000 meshkuj boshnjakë brenda pak ditësh, një krim i njohur gjerësisht si gjenocid nga gjykatat dhe organizatat ndërkombëtare. Gjatë rrethimit të Sarajevës, snajperët dhe granatimet nën urdhrat e tij morën jetën e mijëra civilëve.
Reagimet në rajon janë diametralisht të kundërta: ndërsa mbijetuesit e Srebrenicës dhe familjet e viktimave e kujtojnë Mladiqin si personin kryesor përgjegjës për atë tragjedi, një pjesë e nacionalistëve serbë e trajton si hero. Kjo ndarje e thellë pasqyron plagë ende të hapura të luftërave të viteve 1990-të në Ballkan — plagë që vendimet e Beogradit dhe Moskës këto ditë rrezikojnë t'i thellonjë edhe më, duke sfiduar drejtpërdrejt konsensusin e drejtësisë ndërkombëtare.
BurimiGazeta Expres
