Qeveria shqiptare ka hedhur sërish për konsultim publik projektligjin "Për Dhomën Ekonomike Kombëtare", një nismë e kundërshtuar prej vitesh nga komuniteti i biznesit. Dokumenti parashikon që çdo subjekt tregtar me status aktiv në Regjistrin Tregtar të bëhet automatikisht anëtar i kësaj dhome — pa asnjë zgjedhje vullnetare — në të njëjtën çast që ligji të hyjë në fuqi.
Anëtarësimi quhet "ipso lege", që do të thotë se ndodh me vetë fuqinë e ligjit, pa nënshkrim apo kërkesë nga ana e biznesit. E njëjta rregull do të zbatohet edhe për subjektet e reja që regjistrohen ose aktivizohen në Regjistrin Tregtar pas miratimit të ligjit. Përjashtohen vetëm ato njësi që janë tashmë të detyruara me ligj të posaçëm të anëtarësohen në dhoma, urdhra profesionalë ose organizata të tjera specifike.
Tarifa nga 1 000 deri në 70 000 lekë në vit
Projektligji përcakton një strukturë tarifash të diferencuara. Subjektet që nuk janë tatimpaguese të tatimit mbi fitimin do të paguajnë vetëm 1 000 lekë në vit. Për bizneset e tjera, tarifa do të miratohet nga Asambleja e Përgjithshme e Dhomës, duke marrë parasysh formën ligjore, madhësinë, numrin e punonjësve dhe xhiron vjetore — por me një tavan prej 70 000 lekësh në vit. Edhe bizneset që regjistrohen për herë të parë do të paguajnë 1 000 lekë për vitin e parë, pas të cilit do t'i nënshtrohen regjimit të përgjithshëm.
Pagesa do të kryhet nëpërmjet sistemit bankar, jo më vonë se data 30 prill e çdo viti. Mospagimi i tarifës vjetore do të cilësohet kundërvajtje administrative dhe do të dënohet me gjobë, sipas akteve nënligjore që do të nxjerrë Këshilli i Ministrave. Gjatë periudhës tranzitore — që llogaritet deri në përfundimin e mandateve të organeve aktuale të Dhomave të Tregtisë dhe Industrisë — bizneset gëzojnë statusin e anëtarit pa detyrimin e pagesës.
Biznesi kundër: "Taksë e fshehur dhe kontroll qeveritar"
Kundërshtimi ndaj këtij modeli ka histori të gjatë. Në vitin 2024, jo më pak se 19 shoqata biznesi dhe dhoma tregtie i drejtuan qeverisë një letër të përbashkët, duke argumentuar se anëtarësimi i detyruar cenon lirinë e organizimit të sipërmarrjes. Dhoma Amerikane e Tregtisë ngriu shqetësimin se kjo skemë bie ndesh me parimin kushtetues të lirisë së asociimit, ndërsa tarifa rrezikon të kthehet në një barrë të re financiare. FIAA, nga ana e saj, ka shprehur dyshime edhe për shkallën e ndikimit qeveritar mbi strukturën e re.
Edhe në vitin 2016, qeveria tentoi të vendoste një model të ngjashëm, por u tërhoq pas kundërshtimit të fuqishëm të sektorit privat. Atëherë, sipërmarrësit e cilësuan skemën si "taksë të fshehur" dhe u shqetësuan se shteti do të fitonte kontroll të shtuar mbi përfaqësimin e biznesit. Varianti i ri i projektligjit, megjithatë, nuk e ka ndryshuar pikën kryesore të mosmarrëveshjes: anëtarësimi mbetet automatik dhe tarifa arrin deri në 70 000 lekë.
Dhoma Ekonomike Kombëtare parashikohet të funksionojë si person juridik i së drejtës publike, me kompetenca më të gjera se dhomat aktuale të tregtisë. Ajo do të lëshojë certifikata origjine, dokumente ndërkombëtare të transportit si "Carnet ATA" dhe "Carnet TIR", do të mbështesë procedurat e regjistrimit në Qendrën Kombëtare të Biznesit dhe do të kryejë analiza ekonomike. Nëse projektligji do të miratohet pavarësisht kundërshtimeve, mbetet të shihet nëse komuniteti i biznesit do të reagojë me të njëjtën forcë si në vitet e kaluara.
BurimiMonitor
