Gjykata Supreme e Kosovës ka marrë të enjten një vendim të rëndësishëm në çështjen penale ndaj Edmond Lajçit, duke i ulur dënimin nga burgim i përjetshëm në 30 vjet heqje lirie. Lajçi ishte dënuar për vrasjen me paramendim të bashkëshortes së tij, Gjyljeta Ukellës, e cila u plagos me pistoletë në banesën e çiftit në Pejë, më 16 prill 2024.
Sipas vendimit të Supremes, gjykatat e shkallës së parë dhe të dytë — Gjykata Themelore në Pejë dhe Gjykata e Apelit — nuk e kishin zbatuar saktë nenin 41 të Kodit Penal lidhur me kushtet ligjore për shqiptimin e burgimit të përjetshëm. Gjykata konstatoi se disa nga rrethanat që u quajtën veçanërisht rënduese nuk ishin mbështetur mjaftueshëm në prova, ndërsa të tjera përbënin thjesht elemente të vetë veprës penale dhe, si të tilla, nuk mund të justifikonin automatikisht dënimin më të rëndë të parashikuar nga ligji.
Standardet ligjore dhe argumentimi i Supremes
Gjykata Supreme sqaroi se burgimi i përjetshëm mund të shqiptohet vetëm kur ekzistojnë rrethana dukshëm rënduese që e veçojnë rastin konkret nga vrasjet e zakonshme dhe kur asnjë dënim tjetër nuk do të ishte proporcional me shkallën e fajësisë. Në rastin e Lajçit, gjykata vlerësoi se ky standard nuk ishte arritur. Duke u mbështetur edhe në praktikën e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, si dhe në parimin e individualizimit të dënimit, Supremja konkludoi se 30 vjet burgim janë proporcional me peshën e krimit, shkallën e fajësisë dhe rrezikshmërinë e të dënuarit, duke siguruar njëkohësisht efektin parandalues individual dhe të përgjithshëm.
Në vendim thuhet gjithashtu se në llogaritjen e dënimit do të përfshihet edhe koha e kaluar në paraburgim nga data 16 prill 2024, kur Lajçi u arrestua. Pjesët e tjera të aktgjykimeve të Gjykatës Themelore në Pejë dhe të Gjykatës së Apelit mbeten të pandryshuara.
Rrethanat e krimit dhe reagimet
Sipas aktakuzës, Lajçi kishte ushtruar dhunë psikike ndaj bashkëshortes për një kohë të gjatë. Në mëngjesin e 16 prillit 2024, pasi kishte kaluar natën në spital me nënën e tij të sëmurë, ai u kthye në banesë dhe, me qëllim për të mbetur vetëm me viktimën, e dërgoi vajzën e tyre të mitur në dyqan. Ndërkohë, Gjyljeta Ukella u qëllua me pistoletë teksa qëndronte ulur në sallon dhe ndërroi jetë si pasojë e plagëve.
Vendimi i Supremes ka shkaktuar reagime të forta nga familja e viktimës. Avokatja e familjes Ukella ka njoftuar se do t'i drejtohet Gjykatës Kushtetuese për të kundërshtuar uljen e dënimit. Kjo çështje ngre pyetje të rëndësishme për mbrojtjen ligjore të grave nga dhuna dhe standardet e drejtësisë në rastet e femicidit në Kosovë.
