Dënimi i katër ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës nga Dhomat e Specializuara në Hagë, bashkë me ndryshimet e miratuara në Ligjin për Gjykatën Speciale, kanë hapur një front të ri tensionesh mes Kosovës dhe aleatëve të saj perëndimorë. E veçanta e kësaj radhe qëndron në faktin se konfrontimi nuk vjen vetëm nga ekzekutivi i Kryeministrit Albin Kurti, por edhe nga Partia Demokratike e Kosovës — subjekt opozitar që vetë e kishte kritikuar Qeverinë për dëmtimin e marrëdhënieve me Perëndimin.
Më 16 shtator, Dhomat e Specializuara shpallën fajtorë për krime lufte Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin, duke u shqiptuar dënime burgimi që luhaten nga 13 deri në 25 vjet. Vendimi është i shkallës së parë dhe palët mund të ushtrojnë të drejtën e ankesës. Trupi gjykues theksoi shprehimisht se procesi nuk kishte të bënte me legjitimitetin e UÇK-së apo me luftën e saj për pavarësi, por me përgjegjësinë penale individuale të të akuzuarve.
PDK-ja, nga kritike e Kurtit te sfiduesja e diplomatëve perëndimorë
Kryeministri Kurti e cilësoi vendimin gjyqësor "padrejtësi e papranueshme", por reagimet më të mprehta ndaj aleatëve perëndimorë erdhën nga PDK-ja. Kryetari i saj, Bedri Hamza, u kërkoi ambasadorëve të vendeve partnere të ofrojnë një pasqyrë më të drejtë të situatës. Nënkryetarja Vlora Çitaku shkoi edhe më tej, duke sulmuar drejtpërdrejt ambasadorin britanik pasi ky nënvizoi natyrën individuale të përgjegjësisë penale. Çitaku pretendoi se aktgjykimi ka implikime më të gjera mbi UÇK-në si strukturë, ndërkohë që gjykata vetë e ka kundërshtuar një interpretim të tillë.
Më 6 tetor, Kuvendi i Kosovës miratoi ndryshimet ligjore të propozuara nga PDK-ja, të cilat kufizojnë juridiksionin e gjykatës, vendosin një prag maksimal prej 15 vjetësh burgim dhe hapin mundësinë e vuajtjes së dënimeve brenda vendit. Bashkimi Evropian reagoi duke vlerësuar se ky ligj bie ndesh me angazhimet ndërkombëtare të Kosovës. Nismuesi i amendamenteve, deputeti Përparim Gruda, e hodhi poshtë këtë qëndrim, duke deklaruar se Kosova i qëndron "ballëhapur" bashkësisë ndërkombëtare.
Analistët: debat i brendshëm apo ndryshim kursi në politikën e jashtme?
Ekspertët nuk janë të një mendimi për rëndësinë e këtyre zhvillimeve. Daniel Serwer, nga Universiteti Johns Hopkins, vëren se kundërshtimi i qëndrimeve perëndimore po bëhet gjithnjë e më i pranueshëm politikisht në Kosovë, i shtyrë nga një dëshirë në rritje për të afirmuar sovranitetin. Lulzim Peci, drejtor i KIPRED-it, e lexon situatën ndryshe: për sa kohë Qeveria nuk zbaton konkretisht ligjin e miratuar, mosmarrëveshja mbetet në nivel deklarativ dhe nuk shënon ndryshim në kursin e politikës së jashtme.
Tensionet me partnerët perëndimorë nuk janë të reja për Prishtinën. Vitet e fundit, moskoordinimi mbi veprimet në veri të Kosovës çoi në masa konkrete nga BE-ja — pezullim vizitash të nivelit të lartë dhe kufizim të bashkëpunimit financiar — ndërsa SHBA-ja pezulloi Dialogun Strategjik me Kosovën. Deputeti i LDK-së, Lutfi Haziri, paralajmëron se vazhdimi i kësaj rruge mund të nxisë kërkesa edhe më radikale, deri te shpërbërja e Dhomave të Specializuara — gjë që do të dëmtonte rëndë besueshmërinë e Kosovës në arenën ndërkombëtare.
Ndërkohë, kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, ia ka përcjellë tashmë ndryshimet ligjore Presidentes për dekretim — duke e çuar vendin drejt një prove tjetër të qëndrueshmërisë së marrëdhënieve me Bashkimin Evropian dhe Shtetet e Bashkuara, dy shtyllat kryesore të mbështetjes ndërkombëtare për Kosovën.
BurimiAlbeu
