Eurodeputetja holandeze Tineke Strik, e cila drejtoi misionin hetimor të Parlamentit Evropian për çështjet mjedisore në Shqipëri, ka paralajmëruar se procesi i integrimit të vendit në Bashkimin Evropian mund të vihet në rrezik nëse qeveria nuk ndryshon qëndrimin ndaj zonave të mbrojtura natyrore. Strik mori pjesë në protestat e Tiranës në fund të muajit të kaluar, ku u shpreh solidare me demonstruesit dhe u premtoi se zëri i tyre do të dëgjohet në Bruksel.
"Është vërtet e çuditshme të shohësh që ju jeni ata që mbrojnë vlerat dhe të drejtat e Bashkimit Evropian, e jo qeveria," u tha ajo protestuesve. "I çoj këto mësime në Bashkimin Evropian, në Bruksel: populli është gati të bëhet anëtar i BE-së, por qeveria ende nuk është gati për këtë," shtoi eurodeputetja, pjesë e Grupit të Gjelbër në Parlamentin Evropian.
Ligji për zonat e mbrojtura — i papajtueshëm me standartet evropiane
Strik ishte tepër e drejtpërdrejtë kur u pyet nëse ndryshimet e ligjit të vitit 2024 për zonat e mbrojtura — që lejon ndërtimin e projekteve turistike luksoze brenda tyre — janë në përputhje me legjislacionin evropian. "Jo, nuk janë," u përgjigj ajo kategorikisht. Sipas saj, këto amendamente bien ndesh me Direktivën e Shpendëve dhe Direktivën e Habitateve, dhe Komisioni Evropian ka njoftuar tashmë Shqipërinë që duhet ta ndryshojë ligjin. Parlamenti Evropian, nga ana e tij, ka kërkuar shfuqizimin e plotë të këtij ligji dhe ndalimin e çdo aktiviteti ndërtimor në zonat e mbrojtura deri në miratimin e një legjislacioni të ri në përputhje me standardet e BE-së.
Protestat në Shqipëri kanë vijuar për mbi 40 ditë, të ndezura fillimisht nga projekti turistik luksoz i planifikuar në zonën e mbrojtur të Zvernecit në jug të vendit, projekt i lidhur me dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump, Jared Kushner. Demonstruesit kërkojnë shfuqizimin e ligjit dhe dorëheqjen e qeverisë së kryeministrit Edi Rama, duke akuzuar korrupsion institucional dhe mungesë transparence. Më 17 qershor, eurodeputetët shprehën "keqardhje të thellë" për dy ligjet shqiptare që, sipas tyre, vënë interesat e zhvilluesve privatë mbi mbrojtjen e natyrës.
Dëmet tashmë të dukshme — Strik: "Vazhdoni rezistencën"
Misionit hetimor të PE-së iu dha mundësia të verifikonte dëmet e shkaktuara në terren. "Pamë dëmtimin e zonës Vjosa-Narta — një rrugë shtatë kilometërshe e hapur nëpër të gjithë zonën e mbrojtur, toka të thara, dëme në zonat e folenizimit të breshkave," tha Strik. Punimet filluan në maj kur zona u rrethëzua dhe vazhduan deri më 4 qershor, duke shkaktuar dëme të konsiderueshme sipas ekspertëve vendas.
Ndërkohë, kryeministri Rama ka mbrojtur projektin, duke pohuar se ndryshimet ligjore nuk bien ndesh me standardet evropiane. Strik e kundërshton këtë qëndrim: "Nëse Rama vazhdon të thotë se nuk do ta ndalojë projektin, do të ketë një problem shumë serioz me BE-në." Sipas saj, nëse Rama është i sinqertë në ambiciet e tij për anëtarësim të shpejtë, duhet ta shfuqizojë ligjin menjëherë dhe të garantojë ndalimin e çdo ndërtimi në zonën e mbrojtur. Shqipëria synon anëtarësimin në BE deri në vitin 2030 dhe konsiderohet ndër vendet kryesore të Ballkanit Perëndimor në këtë proces, krahas Malit të Zi.
