Procesi i dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë vazhdon të mbetet i ngrirë, pavarësisht thirrjeve të përsëritura të komunitetit ndërkombëtar për rifillimin e takimeve në nivel të lartë. Analistë dhe ekspertë të çështjeve kushtetuese vlerësojnë se të gjitha përpjekjet e deritanishme kanë dështuar dhe se nevojitet një proces krejtësisht i ri, ku të dy palët të trajtohen me barazi të plotë.
I ndërmjetësuar nga Bashkimi Europian, dialogu nuk ka shënuar asnjë përparim real prej kohësh. Kaja Kallas, përfaqësuese e lartë e BE-së, ka bërë thirrje kohët e fundit që të dyja palët të ecin përpara drejt normalizimit të marrëdhënieve dhe të zbatojnë marrëveshjet e arritura, me theks të veçantë te Marrëveshja e Ohrit. Pas konstituimit të institucioneve të reja të Kosovës, çështja e dialogut ka rikthyer një vend qendror në debatin publik.
Ekspertët: Dialogu ka vdekur, duhet proces i ri
Mazllum Baraliu, ekspert i çështjeve kushtetuese, është kategorik: dialogu si proces ka falimentuar tërësisht. Ai kërkon që çdo proces i ri të nisë mbi parime të ndryshme dhe me barazi të plotë për Kosovën. Sipas tij, mënyra e zhvillimit të dialogut deri tani ka gërryer besimin ndaj rolit të BE-së si ndërmjetëse.
"Ka mbi 41 marrëveshje, secila më e dëmshme për Kosovën se tjetra, por të gjitha kanë rënë, dialogu ka rënë — me fjalë të tjera, ka vdekur. Ndërmjetësimi i BE-së është i nevojshëm, por besimi ndaj atij ndërmjetësimi ka rënë, për shkak të asaj që kanë bërë duke e dënuar të gjithë historinë tonë dhe të ardhmen tonë. Nuk kemi asgjë për të diskutuar me Serbinë, sepse nuk ka dhënë asnjë rezultat dhe nuk do të japë," deklaroi Baraliu.
Radoiçiqi dhe terrorizmi — kushtet e Kosovës
Analista Dorajet Imeri e konsideron të pamundur vazhdimësinë e dialogut në rrethanat aktuale, duke vënë në qendër çështjen e Milan Radoiçiqit. Ky i fundit, i akuzuar për terrorizëm dhe krime lufte në lidhje me sulmin e armatosur të shtatorit 2023 në Banjskë, lëviz i lirë nëpër hapësirat publike të Serbisë.
"Derisa Serbia ruan këtë qëndrim, dialogu nuk mund të vazhdojë. Ajo duhet të pranojë realitetin e ri dhe t'ia dorëzojë Milan Radoiçiqin dhe grupin e tij drejtësisë së Kosovës. Ai është i akuzuar për të paktën dy krime — terrorizëm dhe krime lufte. Radoiçiqi nuk mund të jetë i lirë në sheshet publike të Serbisë, ndërkohë që Serbia pretendon se kërkon normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën," theksoi Imeri.
Kryeministri Albin Kurti, gjatë një takimi me të dërguarin e BE-së për dialogun Peter Sorensen në korrik, deklaroi se Kosova mbetet e angazhuar për paqe të qëndrueshme dhe zbatim të marrëveshjeve të Brukselit dhe të Ohrit. Takimi i fundit ndërmjet liderëve të të dy vendeve, nën ombrellën e BE-së, u zhvillua në Bruksel më 26 qershor 2024, ndërsa takimi i fundit trilateral i negociatorëve kryesorë u mbajt më 11 shtator 2025. Rruga drejt normalizimit mbetet, deri më sot, e bllokuar.
BurimiAlbeu
