Autoritetet e Republika Srpska, entitetit të udhëhequr nga serbët brenda Bosnje-Hercegovinës, kanë miratuar një ligj që e ndalon me sanksione penale ekspozimin e simboleve dhe flamurit të Ushtrisë së Bosnje-Hercegovinës gjatë periudhës së luftës në vitet 1990. Vendimi, i nxitur nga partia e Milorad Dodikut, ka shkaktuar indinjatë të gjerë dhe është cilësuar si sulm ndaj identitetit dhe kujtesës historike të boshnjakëve.
Sipas ligjit të ri, çdo person që ekspozojë publikisht flamurin apo simbolet e asaj ushtrish rrezikon burgim. Ushtrimi e Bosnje-Hercegovinës gjatë luftës 1992–1995 ishte forca kryesore mbrojtëse e shtetit të njohur ndërkombëtarisht kundër agresionit serb — një histori që Republika Srpska ka synuar sistematikisht ta relativizojë ose ta anaskalojë.
Politika e kujtesës si armë
Ky vendim nuk vjen i izoluar. Ai bën pjesë në një strategji të gjerë të Republika Srpska për të rikontrolluar narrativën historike të luftës, duke sfiduar simbolet shtetërore boshnjake dhe duke shtuar presionin mbi institucionet e përbashkëta të Bosnje-Hercegovinës. Dodik, i cili prej vitesh ka kundërshtuar sovranitetin e shtetit boshnjak dhe Marrëveshjen e Dejtonit, e ka vendosur këtë nismë si pjesë të axhendës së tij separatiste.
Paradoksalisht, ky ligj vjen pikërisht në momentin kur Bosnja-Hercegovina ka arritur kualifikimin historik për Kupën e Botës FIFA 2026 — një ngjarje që ka sjellë një ndjenjë të rrallë uniteti dhe gëzimi kolektiv mes qytetarëve të lodhur nga tensionet etnike dhe politike. Flamuri boshnjak është valëvitur me krenari në të gjithë Sarajevën dhe qytetet e tjera gjatë festimeve të kualifikimit.
Simboli që bashkon dhe ai që ndahet
Për brezin e ri boshnjak, flamuri i sotëm shtetëror është i vetmi që njohin — simbol i vendit të tyre, jo i ndarjes. Por ligji i Republika Srpska synon pikërisht këtë kufi: të bëjë krim atë që shumë boshnjakë e konsiderojnë trashëgimi të ligjshme të rezistencës ndaj gjenocidit dhe agresionit. Masakra e Srebrenicës, e kryer vetëm tre dekada më parë dhe e shënuar rishtas me varrimin e viktimave të reja, mbetet plagë e hapur që ky lloj legjislacioni e thellohet.
Kritikët brenda dhe jashtë Bosnje-Hercegovinës e shohin nismën si tentativë të qartë për të fshirë kujtesën kolektive dhe për të normalizuar narrativën e Beogradit mbi luftën. Ndërkohë, bashkësia ndërkombëtare, e cila mbikëqyr zbatimin e Marrëveshjes së Dejtonit, nuk ka reaguar ende me masa konkrete ndaj vendimit.
