Trupi i Ratko Mlladiçit, i dënuar me burgim të përjetshëm për gjenocid dhe krime lufte, u kthye në Beograd me avion qeveritar dhe u prit me nderime ushtarake — arkivorja e mbështjellë me flamurin serb. Ky akt nderimi ndaj njeriut që njihet si "Kasapi i Bosnjës" ka ndezur reagime të forta në kryeqytetet europiane dhe vë Serbinë përpara një provë të rëndë për të ardhmen e saj europiane.
BE-ja reagon me paralajmërime të forta
Komisionerja për Zgjerimin e Bashkimit Europian, Marta Kos, ishte ndër të parët që u shpreh hapur. "Ratko Mlladiç u dënua për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte. Kthimi i trupit të tij në Beograd i kujton Europës faqet më të errëta në historinë e saj moderne," deklaroi ajo. Kos theksoi se glorifikimi i figurës së tij është krejtësisht i papajtueshëm me vlerat që qëndrojnë në themel të rrugës drejt integrimit europian dhe njoftoi anulimin e vizitës së planifikuar në Beograd.
Edhe shtete të tjera anëtare të BE-së shprehën qëndrimin e tyre pa lënë vend për keqkuptime. Ministri irlandez për Çështjet Europiane, Thomas Byrne, deklaroi se organizimi i një funerali shtetëror për Mlladiçin do të ishte krejtësisht i papranueshëm. Kryediplomati belg Maxime Prevot vlerësoi se ky veprim e largon Serbinë nga vlerat themelore të unionit. Ndërkaq, kryeministri kroat Andrej Plenković kishte paralajmëruar më herët se nderimi i kriminelit të luftës do të ishte i barasvlefshëm me mbylljen e derës europiane për Beogradin.
Beograd mes nderimeve dhe presionit ndërkombëtar
Mlladiçi ndërroi jetë më 27 gusht, në moshën 84 vjeç, në qendrën e paraburgimit të OKB-së në Hagë, ku po vuante dënimin e shqiptuar nga Tribunali Ndërkombëtar i krimeve të ish-Jugosllavisë. Ai mbetet figura më emblematike e krimeve të luftës në Ballkan — autor kryesor i masakrës së Srebrenicës, ku mbi 8.000 boshnjakë u vranë në mënyrë sistematike gjatë verës së vitit 1995.
Pavarësisht presionit ndërkombëtar, autoritetet serbe dhanë sinjale të qarta për nderime zyrtare. Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujiç, deklaroi se Mlladiçi do të përcillet me ceremoni shtetërore, ndërkohë që presidenti Aleksandar Vuçiç u shpreh se organizimi i funeralit është vendim i familjes. Sipas informacioneve nga Beogradi, ceremonia mortore u zhvillua të shtunën, ndërsa varrimi u mbajt të hënën në periferi të kryeqytetit serb.
Ky episod ndodh në një moment tepër të ndjeshëm për Serbinë, e cila zyrtarisht kërkon anëtarësimin në BE, por vazhdon të dërgojë sinjale që bien ndesh me kërkesat europiane për pajtim rajonal, njohje të krimeve të luftës dhe distancim nga figurat e ngarkuara me pergjegjësi penale ndërkombëtare. Për Shqipërinë dhe Kosovën, ky zhvillim konfirmon njëherë më shumë nevojën për llogaridhënie rajonale si kusht bazë i integrimit europian.
BurimiRTSH
