Vendimi i Beogradit për të nderuar Ratko Mlladiçin me ceremoni shtetërore e ushtarake pas vdekjes së tij ka nxitur një reagim të mprehtë nga Bashkimi Evropian. Komisioni Evropian deklaroi qartë se lartësimi i kriminelëve të luftës bie ndesh me parimet më themelore mbi të cilat ngrihet projekti evropian, duke vënë kështu Serbinë përpara një dileme të rëndë në rrugën e saj drejt integrimit.
"Ju takon autoriteteve serbe të vendosin se çfarë rol do të luajnë në funeralin e kriminelit të luftës Ratko Mlladiç, por lartësimi i kriminelëve të luftës është në kundërshtim me vlerat më themelore evropiane", thuhet në qëndrimin zyrtar të Komisionit Evropian. Institucioni i Brukselit shtoi se çdo formë glorifikimi i tillë "nuk ka vend në BE ose në vendet kandidate për anëtarësim".
Kush ishte Ratko Mlladiç dhe për çfarë u dënua
Ratko Mlladiç, ish-komandant i forcave ushtarake serbe të Bosnjës gjatë luftës së viteve 1992–1995, ndërroi jetë të enjten në moshën 84-vjeçare brenda mureve të burgut të Hagës, ku po vuante dënimin me burgim të përjetshëm. Tribunali Ndërkombëtar Penal për ish-Jugosllavinë e kishte shpallur fajtor në vitin 2017 për gjenocid dhe krime kundër njerëzimit. Ndër krimet e rënda të dokumentuara, masakra e Srebrenicës mbetet njëra prej plagëve më të thella të historisë evropiane të shekullit të kaluar — mbi 8 mijë djem dhe burra myslimanë u vranë me metodë dhe egërsi në korrik të vitit 1995.
Pavarësisht kësaj, Beogradi zgjodhi të reagojë me ton mbrojtës. Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujiç, njoftoi se trupi i Mlladiçit do të pritej me të gjitha nderimet shtetërore e ushtarake sapo të transferohej në Serbi. Ndërkohë, presidenti Aleksandar Vuçiç sulmoi gjykatën e Hagës, duke e akuzuar për "sjellje të paprecedentë" për shkak se kishte refuzuar vazhdimisht kërkesat për lirimin e Mlladiçit për arsye shëndetësore. "Jemi njerëz të qytetëruar, seriozë dhe të përgjegjshëm", deklaroi Vuçiç, duke justifikuar qëndrimin e qeverisë.
Pasojat për rrugën europiane të Serbisë
Reagimi i Komisionit Evropian vjen në një moment kur Serbia gjendet tashmë nën presion të shtuar nga partnerët perëndimorë për shkak të tendencave të saj autoritare dhe afrimit me Moskën. Glorifikimi i një personi të dënuar për gjenocid nga gjykata ndërkombëtare i jep BE-së argumente të reja për të ngadalësuar apo ngrirë procesin e negociatave me Beogradin.
Për shqiptarët e Kosovës dhe të Bosnjës, ky qëndrim i autoriteteve serbe nuk është befasues — ai konfirmon atë që viktimat e luftës kanë thënë prej dekadash: se Serbia nuk ka kryer asnjëherë një llogaridhënie të sinqertë me krimet e kryera në emër të saj. Reagimi i Brukselit, sado simbolik, mbetet një sinjal i rëndësishëm se historia nuk mund të rrishkruhet me ceremoni shtetërore.
BurimiRTSH
